“1 + 1 = 3”

Commissies en deputaatschappen fuseren

Nu het reguliere werk van synode en landelijke vergadering erop zit, is het voor veel commissies en deputaatschappen tijd om aan de slag te gaan met de taak die ze ontvangen hebben. Voor zover dat al niet eerder gebeurd was, zijn sinds de gezamenlijke lv/gs van vorig jaar de meeste commissies en deputaatschappen samengegaan in één commissie met een gezamenlijke opdracht. Wat bracht dat met zich mee aan kansen en uitdagingen?

Voor de GKv betekent dat in ieder geval dat er afscheid genomen wordt van de oude begrippen deputaatschap en deputaten, woorden die in het hedendaags Nederlands buiten het kerkelijk jargon al niet of nauwelijks meer gebruikt worden. GKv-deputaatschappen die fuseren met NGK-commissies heten vanaf nu commissies of, in een enkel geval, werkgroep. De betekenis is gelijk: in opdracht van een meerdere vergadering – in dit geval de gezamenlijke landelijke vergadering/generale synode – voeren commissies en werkgroepen een bepaalde taak uit, waarover ze aan de volgende lv/gs rapporteren.

Missionair
Samen aan de slag gaan met de gegeven opdracht vanuit een verschillende startsituatie, dat typeert voor veel commissies de huidige stand van zaken. Veelal wordt verondersteld dat de organisatiegraad in vrijgemaakte kerken groter is dan in de NGK. Klaas Klaver, voorzitter van de nieuwe commissie steunbehoevende kerken en missionaire initiatieven (CSKMI), noemt dat een vooroordeel. Hij herkent het in ieder geval niet in de praktijk van de samenwerking van het deputaatschap ondersteuning (DO) van de GKv met de commissie steunbehoevende kerken (CSK) van de NGK; evenmin trouwens in zijn werk voor de landelijke vergadering, waar hij als afgevaardigde uit de regio Nunspeet aan deelneemt.
‘Zo’n twee jaar geleden vroeg de regiegroep hereniging ons om de krachten te gaan bundelen,’ vertelt hij. ‘Ons werk had raakvlakken, maar viel zeker niet samen. DO was meer bezig met inhoudelijke steun aan missionaire projecten, terwijl CSK zich focuste op de financiële ondersteuning van noodlijdende kerken.’

We bleken het uitstekend met elkaar te kunnen vinden en brengen elk onze eigen sterke kanten mee in de nieuwe commissie

Het leverde grote winst op om die twee invalshoeken te bundelen. ‘We bleken het uitstekend met elkaar te kunnen vinden en brengen elk onze eigen sterke kanten mee in de nieuwe commissie. De leden vanuit CSK hebben gaandeweg geleerd om zich ook op de inhoudelijke kant van het missionaire werk toe te leggen, en DO-ers, die hun focus juist daar hadden liggen, krijgen steeds meer oog voor de financiële kant van de steunverlening.’ Inmiddels denkt de commissie ook met gemeentes en missionaire initiatieven mee over de ontwikkeling van een financieel duurzaam perspectief.

CSKMI-adviseur Gienke Boersma noemt een van de eerste wapenfeiten van de gezamenlijke commissie de start-steunverlening aan Geloof in IJsselstein, een missionair initiatief dat is gelieerd aan de GKv. Dankzij de startsubsidie van CSKMI was er voldoende vertrouwen om Ewoud Holsappel als missionair werker en voorganger aan te stellen. Boersma: ‘Met de kerngroep van CSKMI hebben we  meegedacht over het proces van instituering. Wat hierin  geholpen heeft is de verwijzing naar de nieuwe kerkorde en de ruimte die daarin geboden wordt om missionair kerk te zijn.’ Sinds kort werkt CSKMI aan de voorbereiding voor een missionaire conferentie en de missionaire trendrede die 22 januari 2022 gehouden wordt.

Administratie
Voor NGK-moderamenleden Ben Vreugdenhil en Hester den Oudsten was het wel even wennen toen ze voor het eerst deelnamen aan een overleg van de werkgroep administratieve ondersteuning (WAO). ‘Tijdens de eerste ontmoeting was het voor ons allemaal even aftasten, maar inmiddels werken we in teamverband goed samen,’ aldus Ben Vreugdenhil, tweede scriba van de huidige landelijk vergadering. Een volgende LV werd voorheen in praktische zin altijd voorbereid door leden van het zittende moderamen. Binnen de GKv was voor de organisatorische kant van de synode een permanent deputaatschap aangesteld dat zijn taak daardoor elke drie jaar routineus ter hand kon nemen. Hij noemt het een volstrekt logische en positieve stap dat lv-moderamenleden deel zijn gaan uitmaken van de nieuwe werkgroep.

Het is een volstrekt logische en positieve stap dat we samen deze werkgroep zijn gaan vormen

WAO heeft nu een dubbele taak, omdat de landelijke vergadering en de generale synode weliswaar heel veel werk samen verzetten, maar nog wel gescheiden structuren zijn. Er moeten dus zoals het er nu naar uitziet tot aan de hereniging nog zowel een synode als een landelijke vergadering georganiseerd worden, en wel vervroegd, in 2022, om de kerkorde van de nieuw te vormen kerkgemeenschap te kunnen vaststellen.
Net als in het gezamenlijke lv-gs-moderamen wordt er in de WAO heel harmonieus en constructief samengewerkt. ‘De landelijke vergadering heeft baat bij de organisatorische slagkracht en ervaring van het voormalige deputaatschap, terwijl het project Handboek/informatieboekje voor de nieuwe kerkgemeenschap kan putten uit de NGK-bron,’ zegt Vreugdenhil. Het GKv-deputaatschap administratieve ondersteuning besloot ruim anderhalf jaar geleden na lang wikken en wegen om geen papieren versie van het Handboek meer te verzorgen maar de kerkelijke gegevens in afgeslankte vorm op www.gkv.nl te publiceren. De Regiegroep Hereniging en de partijen die bij de totstandkoming Informatieboekje voor de Nederlands Gereformeerde Kerken betrokken zijn, zien wel de meerwaarde van een papieren uitgave van kerkelijke gegevens en ontwikkelingen voor het nieuw te vormen kerkverband. Die taak is vervolgens door de moderamina bij WAO neergelegd. Vreugdenhil: ‘We vullen elkaar dus over en weer in veel opzichten goed aan en hebben elkaar echt iets te bieden; het is pure winst.’

Eenheid
In de nieuwe commissie contact en eenheid (CCE) is het prachtig om met een voormalige gesprekspartner zij aan zij op te trekken. Lang voordat het herenigingstraject werd ingezet ontmoetten GKv en NGK elkaar namelijk al in hun deputaatschap kerkelijke eenheid (GKv) en commissie voor contact en samenspreking (NGK). In die hoedanigheid onderzochten ze wat de kerkgenootschappen scheidde en verbond. Vanaf november 2017 zijn de contacten tussen het deputaatschap en de commissie steeds inniger geworden: van het bijwonen van elkaars vergaderingen tot en met de daadwerkelijke fusie in 2021.

CCE onderhoudt net als haar voorlopers de oecumenische contacten met Nederlandse kerken, onder andere met de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), de voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland (vGKN) en de Protestantse Kerk Nederland (PKN). Ook stimuleert en ondersteunt de commissie stappen die worden gezet richting kerkelijke eenheid en ze adviseert op verzoek ook plaatselijke samenwerkende kerken in dit proces.

Er ging wel wat tijd overheen voordat de NGK-commissieleden en de GKv-deputaten zich bij elkaar thuis voelden, maar niet heel veel. Leny Louwerse is samen met Sytze Huizinga duovoorzitter van CCE en vertelt: ‘Eerst stuurden we waarnemers naar elkaars vergaderingen. Dat vonden we best spannend: wat treffen we aan, hoe worden we ontvangen, wat gebeurt er als we over de schouder van de ander meekijken? We constateerden al gauw dat onze agenda’s nagenoeg gelijk waren en zijn heel dankbaar dat er zo snel vertrouwen groeide, zodanig dat we één commissie konden gaan vormen.’

We constateerden al gauw dat onze agenda’s nagenoeg gelijk waren

Natuurlijk was en is er verschil in aanpak vanuit een verschillende achtergrond. Louwerse: ‘De GKv’ers boden samenwerkende kerken onder meer regelingen om hen te helpen die samenwerking duurzaam vorm te geven, de NGK’ers begeleidden hen meer individueel. Dat komt misschien voort uit een cultuurverschil, maar we beleefden het als wederzijds aanvullend. In de nieuwe CCE maken we dankbaar gebruik van elkaars sterke punten. Je kunt ook zeggen: met een verschillende aanpak werkten we destijds aan dezelfde doelstellingen. Nu doen we dat eensgezind samen terwijl ieder zijn eigen inbreng heeft.’
Een voorbeeld van samen optrekken vanuit een verschillende startsituatie is hoe zowel de GKv als de NGK sinds kort als geassocieerd lid deel uitmaken van de Raad van Kerken. ‘We stonden daar verschillend in en wilden de ander niet binden aan ons standpunt. Bij de keuze voor deze vorm zijn ieders afwegingen en de bestaande contacten met andere kerkgenootschappen in overweging genomen en nemen we volwaardig deel aan de Raad.’
Natuurlijk blijven er contacten tussen de verschillende protestantse kerkgenootschappen die in de nieuwe situatie nog niet uitgekristalliseerd zijn. ‘De contacten met de PKN waren bij de NGK bijvoorbeeld intensiever dan bij de GKv, terwijl dat laatste kerkgenootschap weer meer contact had met de Hersteld Hervormde Kerk,’ vertelt Louwerse. ‘Het mooie is dat we daar nu samen naar kijken en mee bezig zijn zonder de ander in een keurslijf te dwingen. Er is veel in beweging, maar wat overheerst is een gevoel van dankbaarheid over het feit dat we er nu samen de schouders onder mogen zetten.’

 

Andere gezamenlijke dan wel gefuseerde commissies

Het deputaatschap archief en documentatie is commissie archief en documentatie geworden. De commissie verzamelt en beheert documentatiemateriaal dat van belang is voor de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Nederlands Gereformeerde Kerken, met name sinds de vrijmaking van 1944.

De commissie eredienst is de opvolger van deputaten eredienst (GKv) en de commissie interkerkelijke stichting voor het kerklied (NGK). Zij adviseert en ondersteunt gemeenten op het brede terrein van de liturgie, zowel als het gaat om visieontwikkeling als in praktische zaken.

De nieuwe commissie evangelie & moslims is een voortzetting en uitbreiding van het deputaatschap evangelie & moslims. De commissie ondersteunt christelijke gemeenten in ons land om gelovigen uit de wereld van de islam van harte welkom te heten, om samen de rijkdom van het evangelie van Jezus Christus te leren kennen en daaruit leven.

De commissie geestelijke verzorging zet het werk voort van de NGK-commissie categoriaal pastoraat en het GKv-deputaatschap geestelijke verzorging militairen. Ze ondersteunt en begeleidt predikanten met een bijzondere opdracht voor geestelijke verzorging en eventueel andere werkers die van de kerken een zending voor professionele geestelijke verzorging hebben ontvangen.

De commissie seksueel misbruik in kerkelijke relaties (CSMKR) is de opvolger van het deputaatschap seksueel misbruik in kerkelijke relaties en de commissie meldpunt seksueel misbruik.

De commissie verzoening en recht zet zelfstandig het werk van de werkgroep verzoening en recht voort. De werkgroep bestond nog uit afvaardigingen vanuit DKE en CCS (zie bovenstaand bericht onder het kopje Eenheid). De nieuwe commissie heeft tot taak om alles in het werk te stellen om betrokken partijen met elkaar in gesprek te brengen om langs die weg recht, verzoening en vrede te bevorderen. Daarbij kan het gaan om wat er rond en de kerkscheuring in de jaren zestig is gebeurd, maar ook om ervaringen uit latere jaren die pijn en verdriet hebben veroorzaakt en die bijvoorbeeld aanleiding waren tot overgang van een GKv- naar een NGK-gemeente of omgekeerd.

De gezamenlijke commissie dovenpastoraat werkt vanuit NGK en GKv samen met de Christelijke Gereformeerde Kerken, de Nederlands Gereformeerde Kerken en de Protestantse Kerk in Nederland in het Interkerkelijk DovenPastoraat (IDP).

De interkerkelijke commissie geschillenbehandeling ten slotte ondersteunt en adviseert gemeenten bij alle vragen die ontstaan als het in een gemeente niet goed loopt in de onderlinge verhouding en samenwerking tussen predikant, kerkenraad en gemeente.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *